Khi nghe tin về một trận động đất, người ta thường chú ý đến con số mô tả cường độ của nó. Với đa số người dân, con số đó cho biết sức mạnh của trận động đất hay mức độ thiệt hại mà sự dịch chuyển của các mảng kiến tạo gây ra. Tuy nhiên, với các nhà khoa học, con số này chỉ là một phần trong việc đánh giá toàn diện. Khi một trận động đất xảy ra ở bất kỳ nơi nào trên thế giới, Trung tâm Nghiên cứu Địa chất Hoa Kỳ (USGS) sẽ gán cho nó một con số gọi là ‘độ lớn’ để chỉ lượng năng lượng được giải phóng trong sự kiện đó. Vậy số liệu này là gì, cách đo lường động đất như thế nào và năng lượng đó lan truyền ra sao? Dưới đây là những điều chúng ta biết hiện nay. Con số đó được gọi là độ lớn của trận động đất, biểu thị lượng năng lượng được giải phóng khi trận động đất xảy ra. Độ lớn được đo bằng mạng lưới các trạm với thiết bị (seismograph) được thiết kế để ghi nhận sự chuyển động của mặt đất tại địa điểm đó. Ở Mỹ, mạng lưới seismograph trải dài từ một điểm gần Biển Bering ở Alaska đến một điểm trên lãnh địa Disney World tại Florida, bao gồm các trạm tại gần như tất cả các bang. Mạng lưới seismograph hoạt động như thế nào để ghi nhận và đánh giá độ lớn của một trận động đất? Điều này phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Khi các phần của Trái Đất trượt qua nhau, năng lượng từ chuyển động đó được giải phóng, khiến mặt đất rung chuyển. Sau đó, rung động này khiến mặt đất gần khu vực trượt rung lên, và mô hình này tiếp tục lan rộng trong khu vực mà trận động đất xảy ra, gây ra cảm giác rung lắc khi trận động đất xảy ra. Năng lượng này được đo theo nhiều cách để xác định mức độ sức mạnh của trận động đất. Độ lớn là cách phổ biến nhất để đo kích thước của một trận động đất theo USGS. Đây là cách đo kích thước nguồn gốc của trận động đất, và con số này giống nhau bất kể bạn ở đâu hay cảm giác rung lắc như thế nào. Mặc dù bạn thường nghe về độ lớn của trận động đất theo thang Richter, nhưng USGS hiện tại không còn sử dụng thang này cho các trận động đất lớn nữa, thay vào đó là các phương pháp đo lường khác như thang Moment Magnitude (Mw). Thang Mw liên quan đến tổng lượng năng lượng được giải phóng trong một trận động đất. Cường độ của một trận động đất là giá trị khác mà các nhà khoa học nghiên cứu. Cường độ là thước đo rung lắc và thiệt hại mà trận động đất gây ra, và sẽ khác nhau tùy theo vị trí. Các trận động đất được phân loại theo cấp độ từ nhỏ đến lớn, tùy thuộc vào độ lớn của chúng. Dưới đây là danh sách các cấp độ mà USGS sử dụng để phân loại động đất: Các trận động đất lớn nhất từng được ghi nhận đều có độ lớn Moment Magnitude lớn hơn 9,0. Các trận động đất lớn nhất từng được ghi nhận bao gồm: 1) Mw = 9,5, Chile, năm 1960; 2) Mw = 9,2, Alaska, năm 1964; 3) Mw = 9,1, Sumatra, năm 2004. Các sóng năng lượng được tạo ra từ động đất lan truyền qua Trái Đất theo nhiều cách khác nhau.
chia sẽ trên Twitter: Độ lớn động đất và cách đo lường
