Seattle – Ung thư là nguyên nhân thứ hai gây tử vong tại Mỹ và trên toàn thế giới theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC). Mỗi ngày, người dân tiếp xúc với nhiều quảng cáo về sản phẩm bổ sung, thuốc men, xét nghiệm tốn kém và các phương pháp phòng ngừa khác. Tuy nhiên, có những bước đơn giản và tiết kiệm chi phí giúp phát hiện sớm dấu hiệu ung thư hay ngăn ngừa từ đầu.
“Đây không nằm trong tầm nhìn của tôi,” bệnh nhân ung thư Stacy Peterson chia sẻ. “Không có trong gia đình tôi, cũng không phải thứ tôi nghĩ mình sẽ phải quan tâm đến.” Peterson cho thấy hình xăm trên tay mình ghi “Đây cũng sẽ qua đi.” “Đó là chữ viết của mẹ tôi,” cô nói. “Đó là chữ viết của chồng tôi kèm ngày chẩn đoán.” Lời nhắc nhở này cô nhận được từ mẹ mình.
“Tôi sẽ khóc,” cô nói. “Đây là câu nói giúp tôi vượt qua căn bệnh ung thư.” Hành trình của Peterson bắt đầu từ một lần khám sức khỏe định kỳ. “Đó thực sự là lần đầu tiên tôi được chụp X-quang vú,” cô chia sẻ. “Chồng tôi muốn tôi làm điều đó và tôi nghĩ, ‘Ồ, tôi nghĩ mình sẽ làm vậy. Tôi đã đủ tuổi.’ Họ nói 40 tuổi là độ tuổi bắt đầu chụp X-quang vú và tôi lúc đó 43 tuổi.” Sau nhiều lần khám và phẫu thuật, họ phát hiện ra cô bị ung thư ở cả hai vú và hơn 10 hạch bạch huyết.
“Tôi rất sốc,” Peterson chia sẻ. “Tôi bị sốc, tôi tức giận.” Trong lúc trải qua các đợt hóa trị và xạ trị, Peterson bắt đầu thay đổi lớn từ ăn uống đến hỗ trợ đường ruột và thói quen uống nước. “Tôi ngay lập tức từ bỏ rượu,” cô nói. Cô bắt đầu đọc kỹ nhãn thực phẩm và thay đổi bữa tối cho gia đình.
“Nếu chúng ta không thể đọc được tên những thứ đó, chúng tôi sẽ cố gắng không ăn,” cô chia sẻ. “Chồng tôi là một người săn bắt, nên chúng tôi thường có nhiều thực phẩm tươi ngon từ thiên nhiên và cố gắng nấu ăn sạch sẽ nhất có thể. Tôi chỉ cố gắng có nhiều protein và thực phẩm hữu cơ nhất có thể… Tôi thích có nhiều màu sắc trên bàn ăn.” Khái niệm ăn đủ màu sắc của thiên nhiên là điều bác sĩ Heather Greenlee nhấn mạnh khi gặp cô tại phòng thí nghiệm Dinh dưỡng Nhân loại của Fred Hutch.
Greenlee là nhà nghiên cứu y tế cộng đồng và bác sĩ y học tự nhiên tại Fred Hutch, chuyên về phòng ngừa và kiểm soát ung thư. “Các chất dinh dưỡng thực vật là những chất hóa học trong thực vật… Chúng chứa rất nhiều đặc tính chống ung thư,” Greenlee nói. “Mỗi màu sắc thực sự đại diện cho một loại chất dinh dưỡng khác nhau.” Tuy nhiên, bà cảnh báo rằng việc tiêu thụ quá nhiều chất dinh dưỡng từ các sản phẩm bổ sung có thể gây hại.
“Khi bạn đang dùng các sản phẩm bổ sung, có thể có nồng độ rất cao của một số thành phần hoặc chất dinh dưỡng cụ thể, và điều này có thể gây ra một số vấn đề,” bà nói. “Ví dụ, một số nghiên cứu cho thấy việc ăn nhiều beta-carotene hoặc dùng sản phẩm bổ sung chứa nồng độ cao beta-carotene thực sự có thể làm tăng nguy cơ mắc một số loại ung thư.”
Fiber là một ngoại lệ. “Chúng tôi không khuyến khích dùng nhiều sản phẩm bổ sung, nhưng bổ sung chất xơ có thể hữu ích,” bà nói. Các thực phẩm lên men như sữa chua và kim chi cũng có thể hữu ích, tuy nhiên Greenlee cảnh báo về các sản phẩm quảng cáo chứa men vi sinh nhưng lại có nhiều đường.
Greenlee cho thấy cách nấu một trong hơn 1.100 công thức ăn lành mạnh miễn phí trên trang web Cook For Your Life của Fred Hutch. Và hóa ra, điều bạn uống cùng với món ăn cũng có thể ảnh hưởng lớn đến sức khỏe.
“Đối với ung thư vú, bất kỳ mức độ nào của rượu cũng là một yếu tố nguy cơ,” bác sĩ Ulrike Peters nói. Peters là nhà dịch tễ học phân tử và di truyền và Giám đốc phụ trách của Bộ phận Khoa học Y tế Công cộng tại Fred Hutch Cancer Care Center. Bà cho biết rượu cũng được liên kết với ung thư thực quản và đại tràng, trong đó ung thư đại tràng đang gia tăng ở người dưới 50 tuổi.
Thực tế, bà đã xây dựng một liên minh để nghiên cứu căn bệnh này. “Qua nỗ lực này, chúng tôi đã xác định hơn 250 yếu tố nguy cơ di truyền cho ung thư đại tràng,” Peters chia sẻ. “Tất cả đều có tác động yếu, nhưng nếu chúng ta cộng lại tất cả… Có những người mang theo nhiều yếu tố như vậy, vì vậy họ có điểm nguy cơ di truyền đa gen cao và nguy cơ ung thư đại tràng cao.” Bạn có thể thực hiện xét nghiệm miễn phí ngay bây giờ qua FredHutch.
Nếu bạn đã thực hiện xét nghiệm gen với các công ty như Ancestry.com hay 23andMe, bạn có thể tải dữ liệu gen lên hoặc chỉ cần trả lời câu hỏi về lối sống. Peters cho biết điều này hoàn toàn ẩn danh và không cần địa chỉ email. Và về những xét nghiệm tốn kém mà bạn có thể đã thấy quảng cáo?
“Tốt nhất là bạn nên trao đổi với bác sĩ của bạn, bác sĩ chăm sóc sức khỏe để xem bạn có nguy cơ cao hơn hay không,” Peters nói. Di truyền và thực phẩm không phải là yếu tố duy nhất ảnh hưởng đến nguy cơ ung thư.
“Khói bụi có thể rất nguy hiểm cho sức khỏe của bạn,” bác sĩ Trang VoPham nói. VoPham là nhà dịch tễ học tại Bộ phận Khoa học Y tế Công cộng của Fred Hutch. Bà nghiên cứu các yếu tố nguy cơ môi trường như khói từ cháy rừng, khí thải xe hơi và các chất ô nhiễm khác. Các nghiên cứu cho thấy chúng có thể gây ung thư phổi và gan, VoPham nói. “Nếu bạn…”
chia sẽ trên Twitter: Chuyên gia phân tích cách giảm nguy cơ ung thư
