Ung thư đang là nguyên nhân thứ hai gây tử vong tại Mỹ và trên toàn thế giới theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC). Mỗi ngày, con người đều bị tiếp thị liên tục về các sản phẩm chức năng, thuốc, xét nghiệm tốn kém và nhiều cách khác để phòng ngừa căn bệnh này. Vậy có những cách đơn giản, tiết kiệm để phát hiện sớm dấu hiệu ung thư hay ngăn ngừa từ trước không?
“Đây không phải điều tôi từng nghĩ tới,” Stacy Peterson, người từng sống sót sau ung thư, chia sẻ. “Không có trong gia đình tôi, không phải điều tôi từng lo lắng, dù có thể sẽ xảy ra.” Hành trình của Peterson bắt đầu từ một lần khám sức khỏe định kỳ.
“Đó thực sự là lần đầu tiên tôi làm xét nghiệm chụp vú,” cô kể. “Chồng tôi muốn tôi làm xét nghiệm này, và tôi nghĩ, ‘Ồ, tôi cũng nên làm đi. Tôi đã đủ tuổi.’ Họ nói 40 tuổi là độ tuổi bắt đầu chụp vú, và tôi năm 39 tuổi.” Sau nhiều lần khám và phẫu thuật, họ phát hiện ung thư ở cả hai vú và hơn mười hạch bạch huyết.
“Tôi rất sốc,” Peterson nói. “Tôi bị sốc, tôi tức giận.” Trong quá trình điều trị hóa trị và xạ trị, Peterson bắt đầu thay đổi nhiều, từ ăn uống đến hỗ trợ đường ruột và uống nước.
“Tôi lập tức từ bỏ rượu,” cô nói. “Với ung thư vú, bất kỳ mức độ nào của rượu cũng là một yếu tố nguy cơ,” bác sĩ Ulrike Peters nói. Peters là chuyên gia về dịch tễ học phân tử và di truyền, Giám đốc phụ trách của Bộ phận Khoa học Y tế Công cộng tại Fred Hutch Cancer Care Center.
Cô cho biết rượu cũng liên quan đến ung thư thực quản và đại trực tràng, căn bệnh đang gia tăng ở người dưới 50 tuổi. Thật vậy, cô đã thành lập một liên minh để nghiên cứu căn bệnh này.
“Qua nỗ lực đó, chúng tôi đã xác định được hơn 250 yếu tố nguy cơ di truyền cho ung thư đại trực tràng,” Peters nói. “Tất cả đều có tác dụng yếu, nhưng nếu chúng ta cộng lại… Có những người mang theo nhiều yếu tố như vậy, vì vậy họ có điểm nguy cơ di truyền đa gen cao và nguy cơ ung thư đại trực tràng cao.” Bạn có thể thực hiện xét nghiệm miễn phí ngay bây giờ tại MyGeneRisk-Colon.fredhutch.org.
Nếu bạn đã làm xét nghiệm di truyền với các công ty như Ancestry.com hay 23andMe, bạn có thể tải lên dữ liệu di truyền hoặc trả lời câu hỏi về lối sống. Peters nói rằng điều này hoàn toàn ẩn danh và không cần địa chỉ email.
Nhưng gen không phải là yếu tố duy nhất ảnh hưởng đến nguy cơ ung thư.
“Ô nhiễm không khí có thể gây hại nghiêm trọng đến sức khỏe,” bác sĩ Trang VoPham nói. VoPham là chuyên gia dịch tễ học tại Bộ phận Khoa học Y tế Công cộng, Fred Hutch. Cô nghiên cứu các yếu tố nguy cơ môi trường như khói lửa rừng, khí thải xe và các chất gây ô nhiễm khác. Các nghiên cứu cho thấy chúng có thể gây ung thư phổi và gan, VoPham nói.
“Nếu bạn định ra ngoài chạy bộ, bạn đang nghĩ gì về cách đảm bảo hoạt động đó là lành mạnh nhất?” phóng viên Linzi Sheldon hỏi.
“Vì vậy, chỉ số chất lượng không khí là cách tuyệt vời để xác định thời điểm bạn nên thực hiện các hoạt động ngoài trời,” cô nói. “Đây là thông tin miễn phí trên nhiều ứng dụng… Ngoài ra, tôi cũng chạy bộ ngoài trời, vì vậy điều tôi làm là tránh các con phố đông đúc.” VoPham nói rằng tránh xa các con đường đông người có thể tạo ra sự khác biệt lớn. Cô cũng nói rằng bạn có thể giảm tác động của khói lửa rừng bằng khẩu trang N95 và máy lọc không khí.
“Bạn có thay đổi gì khi có khói trong không khí không?” Sheldon hỏi Peterson.
“Tôi có,” cô nói. “Tôi cố gắng ở trong nhà.” Đối với Peterson, mọi điều nhỏ nhặt đều quan trọng để đảm bảo cô sẽ ở bên chồng và con cái trong nhiều thập kỷ nữa.
“Tôi đang trong giai đoạn hồi phục,” cô nói. “Tôi vừa nhận kết quả xét nghiệm hôm qua và kết quả cho thấy không có ung thư, tôi sẽ cố gắng duy trì điều này.” Tối nay, chương trình News sẽ đi vào phòng thí nghiệm dinh dưỡng nhân loại tại Fred Hutch để tìm hiểu về ưu và nhược điểm của thực phẩm chức năng, thực phẩm lên men và những gì bạn có thể thêm vào chế độ ăn để giảm nguy cơ ung thư.
chia sẽ trên Twitter: Chuyên gia phân tích cách giảm nguy cơ ung thư
